Knowledge Base
Ўзбекистон Миллий Энциклопедияси

ГЕНЛАР БАНКИ

ГЕНЛАР БАНКИ, генлар библиотекаси — донор организмдан ажратиб олинган, мақсадга мувофиқ генетик информацияга эга ДНК ёки унинг қисмлари мажмуи. Генлар банкини ҳосил қилиш учун ДНК рестриктаза ферменти таъсирида парчаланади, кейин вужудга келган барча қисмларни аралашмада вектор молекула (хўжайин ҳужайрада мустақил қайта тиклана олиш хусусиятига эга ДНК молекуласи)га лигаза ферменти ёрдамида қўшилади. Натижада организм барча генларини ўзида сақловчи дурагай плазмидалар (ёки бактериофаглар) аралашмаси ҳосил бўлади. Агар бундай дурагай плазмидалар ёки бактериофагларни бактериал ҳужайра ёки фаг бўлаклари ичига киритилса, алоҳида клонлар (буларнинг ҳар бирида организмнинг қайсидир гени б-н бирга рекомбинат ДНК бўлади) коллекцияси вужудга келади. Бу клонлар (умумий бошланғич авлоднинг жинссиз кўлайишидан вужудга келган ҳужайра ёки индивидлар мажмуи) ҳаммаси биргаликда организм барча геномини ташкил этади. Бактериал ёки фаглар клонининг бундай коллекциясини чексиз кўпайтириш ҳамда бошқа ташкилотларга бериш ва ундан ҳар доим зарур генларни излаб топиш учун бошланғич материал сифатида фойдаланиш мумкин.

Германияда Макс Планк ин-ти ходимлари Генлар банкидан фойдаланган ҳолда помидор ва картошка ҳужайрасини бириктириб, илдизида картошка, поясида помидор меваси етиладиган янги дурагай яратдилар.

Ўзбекистан ФА Генетика ва ўсимликлар экспериментал биологияси ин-тида Х-фаги асосида ғўзанинг мукаммал Генлар банки яратилди. Ундан клонларни саралаш (скрининг) билан ғўзанинг фойдали хусусиятларини намоён қилувчи генларини ажратиб олиш ва келажакда мақсадга мувофиқ генлар мажмусига эга бўлган ғўза навларини яратишда фойдаланиш мумкин.

Ад.: Биотехнология (под. ред. А. А. Баева), М., 1984,Уотсон Д., Туз Дж., Курц Дж., Рекомбинатные ДНК: [Пер. с. англ.), М., 1986.

Абдусаттор Абдукаримов, Сотиболди Жатаев.

Prev Article

ГЕНИЙ