ГЕТЕРОЗИГОТАЛИК (юн. гетеро… ва зигота) — генотипа муайян геннинг турлича аллелларига эга бўлган организмлар ҳолати. Гетерозиготатл организмлар геннинг ҳар хил — А ёки а аллелларига эга бўлган гаметаларнинг қўшилишидан ҳамда гомозиготали (қ. Гомозиготалик) организмлар генотипидаги бир доминант (А-»а) ёки рецессив ген (а—>А) мутацияси натижасида ҳосил бўлиши мумкин. Мас, ғўзанинг ҳосил (симподия) шохлари типи бўйича альтернатив (кескин фарқланувчи) белгили (чекланмаган — SS ва чекланган шохли — ss) линиялари чатиштирилганда Ss генотипли (моногетерозигота) ғўза ҳосил бўлади. Шу ген бўйича моногетерозиготалик S—»s ёки s—>S кўринишида вужудга келувчи мутация натижасида ҳам юз бериши мумкин. Организмлар моно-, ди – ва полигете-розиготали бўлади. Бир жуфт аллелли организмлар (Аа) моногетерозиготали, икки жуфтлиги (Аа, Вв) дигетерозиготали, уч жуфтлиги эса (Аа, Вв, Сс) — тригетерозиготали ва уч жуфтдан ошиқ аллеллари бўлса — полигетерозиготали деб аталади. Маълум бир геннинг ўз аллели устидан доминантлиги тўлиқ бўлмаса фенотип бўйича организмнинг гетерозигота эканлигини аниқлаш осон, чунки генотипнинг гетерозигота (Аа) ҳолатида фенотипда назарда тутилган белгининг оралиқ шаклда намоён бўлиши кузатилади. Бундай сигнал (дарак берувчи) белгилар экспериментал мутагенез бўйича тадқиқотларда мутацияларнинг биринчи авлод (М,)да юз беришини ҳисобга олишда муҳим аҳамиятга эга бўлиши мумкин. Ғўзадаги барг пластинкасининг шакли, ўсимлик ва тола ранглари ва б. шундай белгилар ҳисобланади. Организмдаги Гетерозиготалик кўп ҳолларда гетерозиста олиб келади.
Абдурафи Ашатов.