МИНЕРАЛ ОЗУҚАЛАР — чорва молларининг озуқа рационида баъзи ки-мёвий элементлар етишмаганда емха-шакка қўшиб бериладиган қўшимча минерал озуқалар. Чорва моллари танасида турли минерал элементлар учрайди. Улардан 15 тасининг ҳайвонлар организмидаги физиологик аҳамияти аниқланган. Фтор, барий, бром ва стронций элементлари эса эҳтимол зарур бўлган элементлар қаторига киритилган.
Ҳайвон танасида кўп ёки кам миқдорда учрашига қараб минерал элементлар 2 гуруҳга ажратилади; макроэлементлар (уларнинг 1 кг озуқадаги микдори г да ифода этилади). Чорва моллари озуқаларида макроэлементлардан кальций, фосфор, натрий, калий, хлор, магний ва олтингугурт эле-ментларининг микдори назорат қилинади;
2) микроэлементлар (уларнинг 1 кг озуқадаги микдори мг да ўлчанади).
Ҳайвонлар истеъмол қиладиган ўсимлик маҳсулотларидан олинган озуқаларнинг минерал таркиби тупроқ ва иқлим шароитига ҳамда агротехник шароитларга, ўғитларнинг қўлланишига ҳам боғлиқ. Кўпчилик ўсимлик озуқаларда натрий ва хлор етишмайди. Шунинг учун ҳайвонлар ем-хашагига ош тузи қўшилади. Кальцийли озуқа сифатида туйилган бўр ва т-равертинлар, оҳактошлар ҳамда ўтин кулидан фойдаланилади. Ҳайвонларнинг минерал элементларга бўлган талабини аниқлашда баъзи элементларнинг ўзаро нисбатини ҳам ҳисобга олиш керак. Чунончи, кальций ва молибденнинг рационда ортиб кетиши бошқа элементларнинг ҳазм бўлишини сусайтиради. Темир, мис, кобальт элементларининг маълум бир нисбатда бўлиши жуда ҳам зарур. Чунки, қондаги гемоглобин оқсилнинг синтези юқоридаги элементларнинг ўзаро нисбатига боғлиқ бўлиб, улардан биронтасининг етишмаслиги анемия (камқонлик) касаллигига олиб келади. Йод элементи қалқонсимон без ажратадиган тироксин гормони таркибида бўлиб, шу безнинг бир меъёрда фаолият кўрсатишини таъминлайди. Паррандачиликда кальцийли озиқлантиришда тухум пўчоғи ва чучук сув моллюскалари, денгиз чиганокларидан тайёрланган озуқа ёрмалари кенг қўлланилади. Кальций ва фос-форли элементлар етишмаганда раци-онга фосфатли озуқалар қўшилади. Минерал озуқаларга турли концентратлар, силос ва майдаланган илдизмевалар аралаштирилади. Минерал озуқалар ҳар қандай аралаш емларга қўшилиши шарт. 3-дларда Минерал озуқалардан тузлар аралашмалари, яланадиган бри-кетлар ва таблеткалар тайёрланади. Ҳайвонлар рационини минерал озуқалар билан бойитишда, айниқса, мис, фтор, селен ва молибденнинг рационда меъ-ёрдан ортиб кетиши ҳайвонларни заҳарлаши мумкин. Организмдаги ишқорий кислотали муҳит мувозанатининг сақланишида ҳам минерал моддаларнинг аҳамияти катта.
Рўзимат Ҳамроқулов.