ОРГАНИЗМНИНГ РЕАКТИВЛИГИ

ОРГАНИЗМНИНГ РЕАКТИВЛИГИ — организмнинг ташқи муҳит таъсирига жавобан ҳаёт фаолиятини ўзгартириб реакция кўрсатиши. Юксак ҳайвонларда равшанроқ, нерв системаси оддий тузилган организмларда камроқ билинади. Организмнинг реактивлиги организм генотипидан келиб чиқади ва турга хос белги ҳисобланади. И. П. Павлов олий нерв фаолияти ва унинг типларига баҳо беришда «реактивлик» терминини татбиқ этган. Клиник тиббиётда беморнинг аҳволига умумий баҳо беришда Организмнинг реактивлиги термини ишлатилади. Ички ва юқумли касалликлар клиникасида, мас, пневмония, сил, дизентерия ва б. касалликларнинг реактив (гиперергик) ва кам реактив (аллергик, гипоэргик) шакллари тафовут қилинади. Тез, оғир ўтадиган касалликларни реактив шаклларга, суст, билинар-билинмас ўтадиган касалликларни эса кам реактив шаклларга киритилган.

Хирургияда жароҳатнинг турлича битиши, сепсис, перитонит ва б. касалликларнинг ҳар хил ўтиши Организмнинг реактивлигининг ўзгаришига боғлиқ. Жароҳатнинг тез битиши, бир талай қизил грануляция пайдо бўлиши, мукаммал эпителий ривожланиши Организмнинг реактивлигининг юксак даражада эканлигини кўрсатади.

Организмнинг реактивлигининг биологик (турга хос), гуруҳли ва индивидуал турлари бор. Ҳайвонларнинг муайян турига хос физиологик ва патологик реактивликнинг энг характерли хусусиятлари биологик реактивликка киритилади. Гуруҳли реактивлик биологик реактивлик асосида шаклланади. Индивидуал реактивлик индивид (шахс)нинг конституцияси, жинси, ёши, яшаш шароитига боғлиқ. Бола ўсган сайин Организмнинг реактивлиги такомиллашиб боради.

Ғоят зарарли омиллар таъсир этганда патологик реактивлик рўй беради. Мас, ҳомиладорлик токсикозларининг баъзи шаклларида Организмнинг реактивлиги аллергик типда ўзгаради. Патологик реактивлик кўпгина касалликлар (ревматизм, гипертония касаллиги, бронхиол астма ва б.) патогенезида муҳим роль ўйнайди.