ЎЗГАРУВЧИ — математика ва мантиқда маълум объектлар тўпламининг умумий элементини ифодаловчи тушунча; ҳар хил қийматлар қабул қиладиган миқдор. Бу объектларнинг ҳар бири мос Ўзгарувчининг қиймати, уларнинг тўплами эса Ўзгарувчининг ўзгариш соҳаси бўлади. Олий математика асосчилари ?. Декарт, Г. В. Лейбниц, И. Ньютон, П. Ферма ва бошқалар олимларнинг илмий ишларидан бошлаб Ўзгарувчи деганда ўзгариш жараёнида турлича қийматларни олиши мумкин бўлган муайян бир катталик тушунилган.
Ўзгарувчи тушунчаси дастлаб ҳарфий белгилашлар расм бўлгандан сўнг аналитик геометрия, дифференциал ва интеграл ҳисоб яратила бошлаган даврда маълум жараён давомида ўзгарадиган миқдорни ифодалаб, ўзгармас миқдор (константа) га қарама-қарши қўйилган. Бундай маънода талқин қилинган Ўзгарувчи тушунчаси математикада диалектик роль ўйнаб, математик анализда, шунингдек, механика ва физика масалаларини математик таҳлил қилишда қулайлик туғдирган.