NORMATIV-HUQUQIY HUJJATLAR — vakolatli davlat organlari va mansabdor shaxslarning umummajburii koʻrsatmasi. Ularda huquq normalari (qonun, kodeks, farmon, qaror, yoʻriqnoma va b.) oʻrnatiladi, oʻzgartiriladi va bekor qilinadi. N.-h. h. Oʻzbekiston Respublikasida huquqning asosiy manbaidir. OʻzRning 2000-y. 14 dek. da qabul qilingan «Normativhuquqiy hujjatlar toʻgʻrisida»gi qonunining 2-moddasiga koʻra, «… umummajburii davlat koʻrsatmalari sifatida qonun hujjatlari normalarini belgilash, oʻzgartirish yoki bekor qilishga qaratilgan rasmiy hujjat N.-h. h. deb hisoblanadi». Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi, Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, vazirliklar, davlat qoʻmitalari va idoralari, mahalliy davlat hokimiyati organlari va mansabdor shaxslar OʻzRda N.-h. h. ni qabul qilish hukuqiga ega. Normativ-huquqiy hujjatlarning asosiy belgilari quyidagilar: vakolatli davlat organi tomonidan umumiy qoidalarga asosan chiqa-riladi, aniq oʻrnatilgan tartiblar asosida qabul qilinadi; N.-h. h. ni qabul qilish jarayoni huquq ijodkorligi mahsuli boʻlib hisoblanadi; N.-h. h. ushbu hujjatning nomidan kelib chiqib umumiy xarakterdagi xulq-atvor qoidalarini huquq normalari koʻrinishida mujassamlantiradi; N.-h. h. rasmiy hujjat boʻlib, belgilangan shakl va rekvizitlarga ega: rasmiy nomi, raqami, ushbu hujjatni qabul qilgan organning nomi, qabul qilingan va kuchga kirgan vaqti, rasmiy eʼlon qilingan joyi va h. k. ; N.-h. h. yuridik kuchga ega.
N.-h. h. ga quyidagi asosiy talablar qoʻyiladi: N.-h. h. loyihasini ishlab chiqayotgan organ, qoida tariqasida, loyihani tayyorlash yuzasidan komissiya tuzadi; N.-h. h. loyihalarini tayyorlashga manfaatdor davlat organlari, ilmiy muassasalar va b. tashkilotlarning vakillari, ayrim fuqarolar jalb etilishi mumkin; N.-h. h. ni qabul qiluvchi organ bir necha davlat organlari, ilmiy muassasalar va b. tashkilotlarga ayrim fuqarolarga muqobil loyihalar tayyorlashni topshirishga yoki ular bilan shartnomalar tuzishga, shuningdek, eng yaxshi loyiha uchun tan-lovlar eʼlon qilishga haqlidir; va-zirliklar, davlat qoʻmitalari va idoralarining N.-h. h. loyihalarini tayyorlash boʻyicha ishini muvofiqlashti-rib turish OʻzR Adliya vazirligi tomonidan amalga oshiriladi; N.-h. h. ning matni loʻnda, oddiy va ravon tidda bayon etiladi. N.-h. x,. da uni amalga oshirishning huquqiy vositalari, shu jumladan, moliyalashtirish manbalari, ragʻbatlantirish, mukofotlash va nazorat qilish chora-tadbirlari va sh. k. koʻrsatilishi mumkin.
N.-q. h. agar uning matnida boshqa izoh berilmagan boʻlsa, muddatsiz amal qiladi. N.-h. h. amal qilishining vaqtinchalik muddati butun hujjat uchun yoki uning qismlari uchun belgilanishi mumkin. N.-h. h. ning amal qilishi OʻzR fuqarolari va yuridik shaxslariga, shuningdek, OʻzR hududidagi chet ellik yuridik shaxslar, chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga tatbiq etiladi.
Nurmat Saburov.